Thông tin Đề tài

Tên đề tài Nghiên cứu hoạt tính sinh học của hợp chất terpenoid từ thực vật tại Việt Nam và phát triển hệ thống biểu hiện các hợp chất tiềm năng
Mã số đề tài VAST.HTQT.Nhật Bản.02/15-17
Cơ quan chủ trì (Cơ quan thực hiện) Viện Hóa sinh biển
Cơ quan phối hợp Trường đào tạo sau đại học Khoa học Công nghệ và Trung tâm Hợp tác quốc tế Công nghệ sinh học thuộc Đại học Osaka
Thuộc Danh mục đề tài Nhiệm vụ Hợp tác Quốc tế
Họ và tên TS. Trần Mỹ Linh
Thời gian thực hiện 01/01/2015 - 30/06/2018
Tổng kinh phí 300 triệu đồng
Xếp loại Xuất sắc
Mục tiêu đề tài

Phân lập và xác định một số hợp chất chính từ một số loài thực vật thuộc chi Mắm (Avicennia) và Giá (Excoecaria). Phân lập một số gen mã hóa cho các enzyme chủ chốt trong quá trình sinh tổng hợp terpenoid để phát triển các hệ thống biểu hiện.  Tăng cường năng lực nghiên cứu cho cán bộ khoa học tham gia đề tài.

Kết quả chính của đề tài

Về khoa học, ứng dụng: Nhiệm vụ đã thành công trong việc phân lập và xác định cấu trúc 05 hợp chất trong đó có hai hợp chất mới thuộc nhóm diterpenoid  từ mẫu cành lá loài Excoecaria agallocha  và 02 hợp chất (acteoside và isoacteoside) từ mẫu cành lá loài Avicennia marina thu thập ở Vườn QG Xuân Thủy. Kết hợp với phía đối tác Nhật, nhiệm vụ xác định sự có mặt của các hợp chất triterpenoid liên quan ở dịch chiết lá loài A. marina: β-amyrin, α-amyrin, ursolic acid, erythrodiol, uvaol, betulin, lupeol, betulinic acid, oleanolic acid, maslinic acid và corosolic acid. Trong đó 03 hợp chất: oleanolic acid, maslinic acid và corosolic acid lần đầu tiên được xác định ở loài A. marina. Nhiệm vụ đã phân lập 05 đoạn gen mã hóa cho enzyme cytochrome P450 từ mẫu lá loài A. marina (đã đăng ký trên ngân hàng gen quốc tế với mã số DDBJ: LC325358-LC325362). Từ các gen phân lập được, 02 gen đã được xác định chức năng liên quan tới sinh tổng hợp một số hợp chất triterpenoid  quan trọng dựa vào hệ thống biểu hiện tế bào nấm men. Ngoài ra, nhiệm vụ đã xác định và phân tích trình tự hệ phiên mã từ mẫu lá loài A. marina thu thập ở Vườn quốc gia Xuân Thủy (mã số đăng ký trên ngân hàng gen quốc tế DDBJ: DRA006410). Dữ liệu này sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về phân lập và xác định chức năng các gen liên quan sinh tổng hợp các hợp chất có giá trị ở loài A. marina.

Về công bố, đào tạo: Kết quả nghiên cứu của Nhiệm vụ đã được công bố trên 02 bài báo trên tạp chí SCIE (Phytochemisty Letters, Plant Biotechnology) và 01 bài báo trên Tạp chí Hóa học, 01 báo cáo tại Hội nghị quốc gia, ngoài ra tham gia 02 báo cáo tại Hội thảo quốc tế. Nhiệm vụ đã hỗ trợ đào tạo 01 nghiên cứu sinh (đào tạo phương pháp thử nghiệm hoạt tính, đoàn ra sang Nhật).

Về phát triển hợp tác: Nhiệm vụ đã góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu cho các cán bộ phía Việt Nam (6 cán bộ sang thực tập 1 tháng) và củng cố và tăng cường quan hệ hợp tác giữa Viện Hóa sinh biển với các đối tác thuộc Đại học Osaka (đón 03 lượt đoàn vào các nhà nghiên cứu phía đối tác Nhật).

Những đóng góp mới

- Phân lập và xác định cấu trúc của 2 hợp chất mới (3β,20-epoxy-3α,6α,17-trihydroxy-18-nor-beyer-15-ene và 3β,20-epoxy-3,17,18-trihydroxy-beyer-15-ene) từ loài thực vật ngập mặn Giá (E. agallocha) thu thập tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy
- Đã phân tích trình tự hệ gen phiên mã của mẫu lá A. marina thu thập ở Vườn quốc gia Xuân Thủy ở Việt Nam, từ dữ liệu này đã phân lập được 05 đoạn gen mã hóa cho các enzyme P450 từ mẫu lá A. marina.
- Lần đầu tiên xác định được chức năng của 2 gen mã hóa enzyme P450 phân lập liên quan tới sinh tổng hợp triterpenoid ở loài A. marina thu thập ở Việt Nam,
- Ba hợp chất  oleanolic acid, maslinic acid và corosolic acid lần đầu tiên được xác định ở loài A. marina.

Kiến nghị

 Tiếp tục tăng cường các nghiên cứu hợp tác giữa Viện Hóa sinh biển, Viện Hàn Lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam và Đại học Osaka.

Ảnh nổi bật đề tài
1642652068342-186.tml.png