Ba nhà khoa học giành giải Nobel Vật lý 2021

06/10/2021
Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển xướng tên Syukuro Manabe, Klaus Hasselmann và Giorgio Parisi lúc 11h45 ngày 5/10 (16h45 giờ Hà Nội) cùng nhận giải thưởng danh giá của năm 2021.

Syukuro Manabe và Klaus Hasselmann đã đặt nền móng cho kiến thức của nhân loại về khí hậu trái đất và cách mà con người ảnh hưởng tới nó. Cả hai người đều thực hiện công việc tiên phong trong những năm 1960 và 1970 nhằm tạo ra hồi chuông báo động sớm về sự thay đổi khí hậu do con người tạo ra. Trong khi đó, Giorgio Parisi được vinh danh về những đóng góp mang tính cách mạng đối với lý thuyết về các vật liệu bị xáo trộn và các quá trình ngẫu nhiên.

Ba nhà khoa học đạt Giải thưởng Nobel Vật lý năm 2021

Giáo sư Syukuro Manabe (90 tuổi) sinh tại Shingu, Nhật Bản, hiện là nhà khí tượng học tại Đại học Princeton (Mỹ).
Giáo sư Klaus Hasselmann (90 tuổi) sinh tại Hamburg, Đức, hiện làm việc tại Viện Khí tượng Max Planck (Đức).
Giáo sư Giorgio Parisi (73 tuổi) sinh tại Rome, Italy, hiện làm việc tại Đại học Rome Sapienza (Italy).

Khí hậu Trái đất là một hệ thống phức tạp có tầm quan trọng sống còn đối với loài người. Syukuro Manabe đã chứng minh mức độ tăng cacbon dioxide trong khí quyển dẫn đến nhiệt độ bề mặt Trái đất tăng lên như thế nào. Vào những năm 1960, ông đã dẫn đầu sự phát triển của các mô hình vật lý về khí hậu Trái đất và là người đầu tiên khám phá sự tương tác giữa cân bằng bức xạ và sự vận chuyển thẳng đứng của các khối khí. Công việc của ông đã đặt nền móng cho sự phát triển của các mô hình khí hậu hiện nay.

Khoảng mười năm sau, Klaus Hasselmann đã tạo ra một mô hình liên kết thời tiết và khí hậu với nhau, do đó trả lời câu hỏi tại sao các mô hình khí hậu có thể đáng tin cậy mặc dù thời tiết luôn thay đổi và hỗn loạn. Ông cũng phát triển các phương pháp xác định các tín hiệu cụ thể, dấu vân tay, mà cả các hiện tượng tự nhiên và hoạt động của con người đều in dấu trong khí hậu. Các phương pháp của ông đã được sử dụng để chứng minh rằng nhiệt độ tăng lên trong khí quyển là do con người thải ra khí cacbonic.

Vào khoảng năm 1980, Giorgio Parisi đã phát hiện ra các mẫu ẩn trong các vật liệu phức tạp bị xáo trộn. Khám phá của ông là một trong những đóng góp quan trọng nhất cho lý thuyết về hệ thống phức tạp. Chúng giúp chúng ta có thể hiểu và mô tả nhiều vật liệu và hiện tượng khác nhau và dường như hoàn toàn ngẫu nhiên, không chỉ trong vật lý mà còn trong các lĩnh vực khác, rất khác nhau, chẳng hạn như toán học, sinh học, khoa học thần kinh và học máy.

Thors Hans Hansson, chủ tịch Hội đồng Nobel Vật lý nhận xét: "Những phát hiện được tôn vinh năm nay cho thấy kiến thức của chúng ta về khí hậu dựa trên một nền tảng khoa học vững chắc, dựa trên việc phân tích các quan sát một cách tỉ mỉ. Ba nhà khoa học đoạt giải năm nay đều góp phần giúp chúng ta hiểu thêm về tính chất và sự tiến hóa của các hệ thống vật lý phức tạp”.

Một số thông tin về Giải thưởng Nobel Vật lý

Nobel là giải thưởng quốc tế do Quỹ Nobel tại Stockholm lập ra từ năm 1901 dựa trên tài sản của Alfred Nobel, nhà phát minh kiêm doanh nhân Thụy Điển. Vật lý là lĩnh vực giải thưởng mà Alfred Nobel đã đề cập đầu tiên trong di chúc của mình từ năm 1895. Vào cuối thế kỷ 19, nhiều người coi vật lý là ngành khoa học quan trọng nhất, và có lẽ Nobel cũng nhìn nhận nó theo cách này. Nghiên cứu của riêng ông cũng gắn chặt với vật lý.

Kể từ khi Alfred Nobel lập ra giải thưởng, đã có 114 giải Nobel Vật lý được trao cho 215 nhà khoa học. Giải thưởng được trao bởi Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển ở Stockholm.

Trong số những người đoạt giải Nobel Vật lý, chỉ có 4 phụ nữ là Marie Curie, Maria Goeppert-Mayer, Donna Strickland và Andrea Ghez. John Bardeen là người duy nhất hai lần nhận giải Nobel Vật lý vào năm 1956 và 1972. Marie Curie được trao giải Nobel hai lần, một lần về vật lý 1903 và một lần về hóa học năm 1911. Cho đến nay, người đoạt giải Nobel vật lý trẻ tuổi nhất là Lawrence Bragg, người mới 25 tuổi khi được trao giải Nobel cùng với cha mình vào năm 1915. Người đoạt giải Nobel vật lý nhiều tuổi nhất cho đến nay là Arthur Ashkin, thọ 96 tuổi khi ông được trao giải Nobel năm 2018.

 

Tổng hợp: Phương Hà



Tags:
Tin liên quan